Stimuleer het kinderbrein!
Donderdagavond 26 januari was wetenschapsjournalist Mark Mieras onze gast. Aan meer dan 60 ouders en geïnteresseerden vertelde hij over de ontwikkeling van de kinderhersenen. En wat wij als ouders en leerkrachten kunnen doen om onze kinderen te helpen zich te ontwikkelen.
Hersencellen en verbindingen
We hebben 90 miljard hersencellen. Die hebben samen 100 biljoen verbindingen. Hoe meer verbindingen in de hersenen, des te sneller en beter kunnen kinderen (en later volwassenen) leren, denken of onthouden. Belangrijk in opvoeding en onderwijs is kinderen te stimuleren verbindingen te maken tussen hersencellen en tussen hersendelen.
Volwassenen bepalen welke verbindingen in de kinderhersenen ontstaan en welke blijven. Dat doen zij door wat zij kinderen aanbieden en welk voorbeeld zij zelf geven.
Kijken en luisteren
Pasgeboren baby’s beginnen al met het maken van verbindingen tussen de hersenen. Dat doen zij door te kijken naar gezichten en hun omgeving. Ook luisteren zij naar stemmen en geluiden. Zo doen baby’s veel indrukken op die hun hersens verwerken. Voor die verwerking hebben baby’s slaap en rust nodig. Dan krijgt elke indruk en elke verbinding een plekje in de hersenen. Voor baby’s geldt dat zij veel slaap nodig hebben. Hoe ouder zij worden, des te minder slaap nodig is. Maar slaap blijft op elke leeftijd belangrijk om indrukken te verwerken en een plekje te geven. En de volgende dag weer opnieuw te leren.
Bewegen en spelen
Zodra kinderen iets groter zijn, willen ze bewegen en spelen. Die activiteiten zorgen weer voor nieuwe verbindingen in de hersenen. Laat kinderen daarom veel (buiten) spelen, sporten, rennen, fietsen en ontdekken. Tijdens spel zijn de hersenen actief en vormen zich nieuwe verbindingen. Kinderen zijn tijdens spel een spons voor nieuwe ervaringen. Ze leren flexibel te zijn. Stimuleer sport en spel.
TV kijken en computerspelletjes zijn passieve activiteiten die nauwelijks bijdragen aan de ontwikkeling van het brein. Voor een goede ontwikkeling van het brein, zouden ouders daar grenzen aan moeten stellen. Ook bij pubers (hoe lastig dat ook is).
Creativiteit
Toneel, knutselen, dans en muziek, laten verschillende delen van de hersens samenwerken. Zo ontstaan verbindingen tussen die hersendelen. Daarom zijn beeldende vorming, muziek en dans zo goed voor het kinderbrein. Die vakken krijgen ruim de aandacht op De Egelantier.
Muziek is dubbel goed. Luisteren naar muziek leert kinderen klanken onderscheiden, waardoor ze later makkelijker leren lezen. Muziek maken zet allerlei delen van de hersens aan het werk, waardoor de hersenen andere cognitieve vakken beter kunnen. Kinderen die muziek maken kunnen zich vaak ook beter concentreren in een rumoerige klas.
Laat de kinderen dus muziek maken. Dat kan bij het gitaarensemble op De Egelantier of bij een muziekvereniging of de muziekschool.
Passie
Een andere taak van ouders en leerkrachten is kinderen te laten zien wat hun eigen passie is en waar zij enthousiast over zijn. Daarnaast is het belangrijk kinderen verschillende dingen te laten zien en ervaren. Als kinderen een breed aanbod aangereikt krijgen, kunnen zij ontdekken wat hun passie is. Een passie geeft energie om door te gaan en te blijven oefenen. Dat kan van alles zijn: sport, koken, viool, taal, reizen of techniek.
Stress en interactie
In de hersenen zitten de delen ‘spel’ en ‘stress’ vlak bij elkaar. Maar ze zijn totaal verschillend. Stress sluit alles buiten. Mensen en kinderen die in een stresssituatie verkeren, ontwikkelen zich niet. Als voorbeeld zagen we de jonge zebra die vlucht voor een luipaard.
In het contact tussen volwassene en kind is ontspannenheid nodig. Dan reageren kind en volwassene op een natuurlijke manier en met aandacht voor elkaar.
Leren lezen
Leren lezen vergt een complete verbouwing van de hersenen van kinderen. Om te leren lezen is het belangrijk dat de kinderen er rijp voor zijn en dat ze goed kunnen luisteren. Meestal is dat rond het zesde levensjaar. Dan leren de kinderen makkelijk lezen. Dan leren kinderen alle letters van het alfabet in 200 uur. Begin je vroeger, dan kost het veel meer tijd. Namelijk 350 uur voor 16 letters. En die tijd kun je natuurlijk ook besteden aan spelen, dans, muziek en bewegen!